जंगलाचे अनोखे प्रवासी

प्रकरण २:  'अवनी'(Avni)  (T-1) - रणथंभोरची राणी आणि मानवी संघर्षाची शोकांतिका टिपेश्वरच्या जंगलात 'वॉकर'च्या महाप्रवासाची शाई वाळली न वाळली तोच, महाराष्ट्राच्या आणि देशाच्या वन्यजीव पटलावर आणखी एक थरारक आणि डोळ्यात अंजन घालणारी गाथा लिहू लागली होती. हा प्रवास होता एका वाघिणीचा, जिच्या नावाने एकेकाळी संपूर्ण राजकारण, न्यायालय आणि वन्यजीव विश्वात एकच खळबळ उडाली होती. तिचे नाव होते—'अवनी'(Avni), जी वनविभागाच्या दप्तरी 'टी-१' (T-1) या नावाने नोंदवली गेली होती आणि जिची ओळख प्रेमाने किंवा दहशतीने 'मटकू' अशीही होती. ​राजस्थानच्या ऐतिहासिक आणि घनदाट रणथंभोर राष्ट्रीय उद्यानात जन्मलेली ही वाघीण अत्यंत रुबाबदार होती. पण जसजशी ती मोठी झाली, तसतशी रणथंभोरच्या जंगलात वाघांची संख्या वाढू लागली आणि हद्दीसाठी तीव्र संघर्ष सुरू झाला. तरुण वाघ आणि वाघिणींना स्वतःची नवी हद्द शोधण्यासाठी हजारो किलोमीटरचे अंतर कापावे लागत होते. 'टी-१' हिने देखील आपल्या अस्तित्वासाठी एका नव्या प्रवासाची वाट धरली. ​तिने मध्य प्रदेश आणि महाराष्ट्राच्या सीमेवरील जंगलांतून विस्तीर...

प्रकरण १: 'वॉकर' - ३००० किलोमीटरचा मूक प्रवासी आणि वाळलेल्या मातीवरील पहिला इतिहास ​मध्यरात्रीची ती वेळ होती, जेव्हा निसर्ग स्वतःशीच काहीतरी कुजबुजत होता. यवतमाळच्या घनदाट जंगलातील हवेत पानांची सरसर, दूर कुठेतरी लांडग्यांची आव्हाळण्याची अनाकलनीय साद आणि चंद्राच्या प्रकाशात लपंडाव खेळणारी झाडांची सावली— असे एक गूढ वातावरण पसरले होते. हे होते टिपेश्वर वन्यजीव अभयारण्याचे (Tipeshwar Wildlife Sanctuary) अतिशय संवेदनक्षम आणि शांत कोपरे. याच जंगलाच्या कुशीत एका तरुण नर वाघाने आपल्या आयुष्यातील सर्वात मोठा, सर्वात धाडसी आणि अनपेक्षित निर्णय घेतला होता. ​तो नुकताच आपल्या आईच्या संरक्षणातून बाहेर पडला होता. त्याच्या शरीरावर अजूनही तरुण शिकारीची नवी, अफाट ऊर्जा होती आणि डोळ्यात एका पूर्णपणे नव्या साम्राज्याचे स्वप्न होते. पण टिपेश्वरचे हे लहानसारे अभयारण्य त्याच्या वाढत्या महत्त्वाकांक्षेसाठी, त्याच्या अथांग विस्तीर्ण अधिवासाच्या गरजेसाठी अत्यंत अपुरे पडत होते. त्याला स्वतःची स्वतंत्र हद्द हवी होती, स्वतःचे साम्राज्य हवे होते, जिथे त्याच्याशिवाय दुसरा कोणताही राजा असणार नाही....