'वाघडोह' आणि 'सोनम' - ताडोबाच्या जंगलातील एका वारशाची कहाणी

​

प्रकरण ३: 'वाघडोह' आणि 'सोनम' - ताडोबाच्या जंगलातील एका वारशाची कहाणी

​ताडोबाच्या जंगलात रात्र पडली की अंधार फक्त डोळ्यांसमोर पसरत नाही... तो मनातही उतरतो. बांबूच्या पानांची सळसळ, दूरवरून येणारा सांबराचा इशारा, अचानक थांबलेले पक्ष्यांचे आवाज आणि त्यानंतर पसरलेली गूढ शांतता... या शांततेत जंगल काहीतरी सांगत असतं. कुणीतरी जवळ असतं, दिसत नसतं, पण त्याची चाहूल प्रत्येक जीवाला लागलेली असते. आणि मग अचानक... जंगल हादरवणारी डरकाळी घुमते. ती केवळ डरकाळी नसते, ती घोषणा असते— "हा प्रदेश माझा आहे."

​कधीकाळी ताडोबाच्या जंगलात अशीच एक थरारक डरकाळी घुमायची. त्या डरकाळीमागे होता एक महापराक्रमी नर वाघ— 'वाघडोह' (Waghdoh / Scarface). चेहऱ्यावरची खोल जखम हीच त्याची ओळख बनली होती. 'स्कारफेस' म्हणून ओळखला जाणारा हा वाघ मोहर्ली परिसरात आपले एकछत्री राज्य चालवत होता. त्याने अनेक संघर्ष पाहिले, प्रदेश जिंकले आणि ताडोबातील अनेक वाघांच्या पिढ्यांचा तो पिता ठरला. पण वाघडोहची ही कहाणी त्याच्या एकाकी मृत्यूवर संपत नाही; कारण त्याच्या रक्ताचा आणि जिद्दीचा वारसा पुढे चालवणारी एक अत्यंत धडाडीची वाघीण त्याच्या पाठीशी उभी होती— 'सोनम' (Sonam / T-28).

​सोनमची आई होती 'माधुरी'. माधुरीच्या सावलीत वाढलेल्या सोनमसोबत तिच्या तीन बहिणीही होत्या— लारा, गीता आणि मोना. चारही बहिणी जंगलात एकत्र वाढल्या, एकत्र फिरल्या आणि एकत्र शिकार शिकल्या. पण जंगलात पिल्लू कोणालाही कायम राहू दिले जात नाही. एक दिवस सोनम मोठी झाली आणि तिच्या अंगात स्वतःचा प्रदेश निर्माण करण्याइतकी ताकद आली. तेव्हा ताडोबाच्या जंगलाने तिच्यासमोर एक कठोर प्रश्न ठेवला— तू नक्की कोण आहेस? माधुरीची मुलगी? वाघडोहची रक्तसंबधी? की स्वतःचं राज्य निर्माण करू शकणारी एक स्वतंत्र राणी?

​रक्ताच्या नात्यांचा त्याग आणि तेलियाची राणी

​सोनमने आपल्या पंजांच्या ठशांनी या प्रश्नाचे उत्तर दिले. तिने 'तेलिया' परिसरावर स्वतःचे वर्चस्व निर्माण करत आपल्या आईला आणि बहिणींना त्या प्रदेशावरून हुडकून लावले. मानवी नजरेतून पाहिलं तर हा प्रसंग अत्यंत वेदनादायक होता. ज्या आईच्या मागे चालत सोनमने जंगलात पहिलं पाऊल टाकलं होतं, जिच्याकडून शिकार शिकली, आज त्याच आईसमोर ती एक प्रतिस्पर्धी म्हणून उभी होती. जंगलात भावनांसाठी जागा नसते; तिथे आई-मुलगी किंवा बहीण-बहिण यापेक्षा एकच नियम मोठा असतो— प्रदेश कोणाचा?

​सोनम जिंकली होती. ती तेलियाची नवी राणी बनली होती. पण त्या विजयाची किंमत मोठी होती; तिने आपल्या बालपणाचा आणि हक्काच्या माणसांचा आश्रय मागे सोडला होता.

​काळ पुढे सरकला. सोनम स्वतः आई झाली. ज्या जंगलाने तिच्याकडून तिची आई हिरावून घेतली होती, त्याच जंगलात आता तिला स्वतःच्या पिल्लांचे रक्षण करायचे होते. प्रत्येक अनोळखी आवाज तिला सावध करू लागला, कारण आता प्रश्न केवळ तिच्या जगण्याचा नव्हता, तर तिच्या पुढच्या पिढीच्या भविष्याचा होता.

​आणि निसर्गाची क्रूर गंमत पाहा, काही काळानंतर तिच्यासमोर पुन्हा तिच्याच रक्ताचं नातं उभं राहिलं— तिची बहीण 'लारा'. दोघीही एकाच आईच्या पोटी जन्मलेल्या, पण आता दोघीही आपापल्या पिल्लांसाठी आणि प्रदेशासाठी आमनेसामने आल्या. एका नोंदवलेल्या प्रसंगात दोन्ही बहिणींमध्ये तब्बल १५ मिनिटे तीव्र संघर्ष झाला. त्या एकमेकींवर झेपावत, गुरगुरत आणि अस्तित्वाची लढाई लढत राहिल्या. जंगलाने पुन्हा सिद्ध केले की, रक्ताचं नातं कितीही जवळचं असलं, तरी सत्तेच्या आणि जमिनीच्या सीमा त्याहून कितीतरी कठोर असतात.

​पार्श्वभूमीवर 'वाघडोह'चा तो सुवर्णकाळ शांतपणे मावळत होता. ताडोबाच्या अनेक पिढ्यांना जन्म देणारा तो राजा २०२२ मध्ये वृद्धावस्थेत मृतावस्थेत आढळला. एक सम्राट संपला, पण त्याचा वारसा थांबला नाही. सोनम फक्त वाघडोहची किंवा माधुरीची मुलगी राहिली नाही; ती स्वतः 'सोनम' बनली. जिच्या आयुष्यात प्रेमापेक्षा जगणं मोठं होतं, नात्यांपेक्षा प्रदेश मोठा होता आणि विजयापेक्षा पुढची पिढी महत्त्वाची होती.

​(अशी ही 'वाघडोह' आणि 'सोनम'च्या संघर्षाची, त्यागाची आणि राज्याची ही थरारक गाथा इथे पूर्ण होते.)

​पुढील अध्यायात आपण भेटणार आहोत एका नव्या जंगलात, आणखी एका दंतकथा बनलेल्या वाघाच्या महाप्रवासाशी!

​#TadobaNationalPark #WaghdohTiger #SonamTiger #TadobaAndhariTigerReserve #TigerStories #WildlifeConservation #IndianWildlife #BigCatsOfIndia #JungleTales #MarathiWriting #WildlifeLovers